|
|
|
|
|
|
|
|
|
Wraz z rozwojem XIX wiecznego przemysłu pojawiła się potrzeba dostarczenia dużo większej ilości wody dla fabryk i osiedli robotniczych. Rosnące jak grzyby po deszczu kopalnie i huty śląskie wołały wprost o wodę. Lawinowy postęp techniczny wzmagał konieczność używania jej ogromnych ilości nie tylko dla celów produkcyjnych, ale również dla zachowania odpowiedniego poziomu higieny załóg pracowniczych. |
|
|
|
|
|
|
Przykładowo w latach 1904-1908 dobowe zużycie wody na głowę mieszkańca Gliwic wynosiło ok. 65 l. Dla porównania dane dzisiejsze: gliwiczanin w roku 2008 zużywa miesięcznie ok. 4 m3 wody co daje ok.130 litrów dziennie. |
|
|
|
|
|
|
Woda nie mogła już być czerpana wprost ze studni, należało ją dostarczyć do maszyny lub kranu w łaźni pod odpowiednim ciśnieniem. Rolę tę spełniały wieże ciśnień. |
|
|
|
|
|
|
Te bardzo proste urządzenia hydrotechniczne okazały się niezawodne w działaniu przez wiele dziesiątków lat, zanim ich zadań nie przejęły pompy parowe a potem elektryczne. |
|
|
|
|
|
|
Zasada działania wieży ciśnień była znana od wieków – należało zbiornik wody umieścić maksymalnie wysoko nad poziomem ziemi, dostarczyć do niego wodę a następnie odpowiednimi rurami doprowadzić ją do odbiorcy, który w dogodnym dla siebie czasie będzie z niej korzystał. Tak właśnie budowano wszystkie wieże ciśnień na świecie. |
|
|
|
|
|
|
Wiek XIX odznaczał się powstawaniem wielkich majątków fabrykantów, zaznaczała się także ich chęć do pokazania swego bogactwa. Dzięki temu możemy dziś podziwiać dawne zabudowania fabryczne jak swoiste dzieła sztuki. Nie istniało wówczas pojęcie wyłącznego zysku ekonomicznego – fabryką należało się pysznić w świecie innych fabrykantów jak własną prywatną drogocenną rzeźbą czy kunsztowną elewacją domu. |
|
|
|
|
|
|
Wieże ciśnień również podlegały tym prawom. Te pierwsze są prawdziwymi perełkami architektury przemysłowej. Zbudowane nie dość że zgodnie z zasadami sztuki budowlanej i to przez duże „S” – były jeszcze i nadal są ozdobą swojej okolicy. |
|
|
|
|
|
|
Są to obiekty niepowtarzalne w swoim pięknie, każda wieża jest inna i każda warta uratowania. |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Skrót tekstu pana
Dariusza Walerjańskiego zamieszczonego w naszym
przewodniku. |
|
|
|
|
|
|
Na terenie województwa śląskiego
zachowało się około 130 różnych stylowo wież wodnych będących zabytkami
techniki wodociągowej pochodzących z lat 1857 – 1941. Należały one do systemu
miejskich, przemysłowych, kolejowych i prywatnych sieci wodociągowych,
których zadaniem było stworzenie wysokiego stałego ciśnienia oraz gromadzenie
zapasów wody. |
|
|
|
|
|
|
Dziesięć
zachowanych gliwickich wież możemy podzielić na trzy kategorie: wieże
przemysłowe, kolejowe i miejskie. |
|
|
|
|
|
|
Najstarsza
wieża ciśnień związana z komunalnymi wodociągami znajduje się przy ul.
Poniatowskiego, w pobliżu stadionu, zbudowana w 1894 r. |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Druga
bardzo interesująca pod względem architektonicznym i konstrukcyjnym wieża
wodna znajduje się na niewielkim wzniesieniu przy ul. Sobieskiego 2. Wybudowano ją w 1918 r. |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Na terenie miasta Gliwic oprócz
wyżej wymienionych wież, znajdują się jeszcze 3, które należą do systemu wież wodnych
kolejowych, przy ul. Towarowej, ul. Kolberga i ul. Kostki |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Również warto wspomnieć o dwóch dosyć
nietypowych w swym wyglądzie wieżach wodnych. Pierwsza z nich znajduje się w zabytkowym
dawnym budynku cechowni kopalni KWK „Gliwice” wybudowanym ok. 1916 r. Druga z wież o
nietypowej formie znajduje się na terenie Zakładu Mechanicznego Bumar Łabędy. Swoim
zewnętrznym wyglądem przypomina prostokątny
budynek biurowy.
Ciekawa wieża zachowała się w
dzielnicy Ostropa. Należała ona do systemu
miejskich wodociągów. |
|
|
|
|
|
|
 |
 |
|
|
|
|
|
|
Wieża na terenie leśnym w pobliżu
kopalni „Sośnica” – to monumentalna wieża przemysłowa o nietradycyjnym kształcie na
planie koła.
Nieduża wieża żelbetowa z punktem obserwacyjnym na szczycie znajduje się na terenie Huty 1-go Maja.
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
