"Gliwickie Metamorfozy" - Stowarzyszenie na Rzecz Dziedzictwa Kulturowego Gliwic
 

John Baildon

11.12.1772 - 7.8.1846

 
   www.gliwiczanie.pl

 

   Urodził się w Larbert koło Edynburga.

   Studiował mechanikę i hydraulikę, a później w zakładach hutniczych w Carron zapoznał się z tajnikami przeróbki rud żelaza oraz odlewnictwa  - pod kierunkiem ojca inżyniera - hutnika Williama z Baildon.

   Przyjechał do Tarnowskich Gór jesienią 1793 r. na zaproszenie Fryderyka Redena - dyrektora Wyższego Urzędu Górniczego we Wrocławiu. John Baildon miał wówczas zaledwie 21 lat. Mimo tak młodego wieku powierzono mu stanowisko doradcy technicznego przy budowie Królewskiej Odlewni Żelaza w Gliwicach.

    Główne zadanie Baildona polegało na zaprojektowaniu i nadzorowaniu budowy wielkiego pieca hutniczego opalanego koksem. Mimo wielu trudności zadanie zostało wykonane i jesienią 1796r. nastąpił rozruch. Był to pierwszy (poza Anglią) tego typu piec w Europie.

   Równolegle z pracami w Gliwicach, prowadził Baildon modernizację huty Mała Panew w Ozimku. Zaprojektowana przez Baildona odlewnia luf armatnich była najnowocześniejsza i najwydajniejsza w Królestwie Pruskim. Jednocześnie uruchomił wydział produkcji elementów mostowych. Zbudowano z nich pierwsze na Śląsku mosty żelazne: w 1796 nad rzeką Strzegomką w Lazanach, a w 1827r. istniejący do dziś wiszący most nad Małą Panwią w samym Ozimku. Jego niesamowita pracowitość, energia i talent spowodowały, ze w styczniu 1798r. został mianowany rządowym doradca technicznym do spraw rozwoju przemysłu hutniczego na Górnym Śląsku. Na tym stanowisku przyszło Baildonowi realizować największe przedsięwzięcie przemysłowe ówczesnej Europy. Pod kierownictwem Redena, wspólnie z Janem Weddingiem nadzorowali budowę Królewskiej Huty Żelaza w dzisiejszym Chorzowie, która stała się nie tylko największym, ale i najnowocześniejszym zakładem metalurgicznym w Europie.

   Uruchomił też hutę w Sławięcicach i zakłady przemysłowe dla zakonu cystersów w Rudach. W okresie wojen napoleońskich wyjechał na Morawy, gdzie unowocześnił zakłady we Frydlandzie. Po powrocie na Śląsk założył kopalnię rudy cynkowej w Brzozowicach oraz hutę cynku "Nowa Helena" i "Szarlej". Swój dorobek materialny ulokował w 1823 roku w budowę huty swojego imienia nad rzeką Rawą.  

   Osiedlił się na stałe w Gliwicach, żeniąc się w 1804r. z młodszą o 12 lat, podobno niezwykle piękną gliwiczanką, Heleną Galli. Ojciec Heleny, Franciszek był bogatym kupcem gliwickim, ( rodzina była włoskiego pochodzenia). Młoda para zamieszkała w kamienicy na gliwickim rynku. Mieli siedmioro dzieci, pięciu synów i dwie córki.  

   Baildon nabył posiadłość w Łubiu – gdzie w 1860 roku jego syn Artur wzniósł dla rodziny okazały pałac. Po nacjonalizacji uległ znacznym zniszczeniom, odrestaurowano go na początku lat 90-tych, dziś mieści się w nim Dom Pomocy Społecznej.  

   Do rodziny Baildonów należał również pałac w Pogrzebieniu

   Był człowiekiem czynu - pracowitym, oszczędnym z wielkim zamiłowaniem do porządku. Zmarł w wieku 74 lat - do ostatnich dni życia czynny i całkowicie oddany swej pracy. Został pochowany na Cmentarzu Hutniczym. Niestety – jego piękny nagrobek w formie żeliwnej neogotyckiej kapliczki, w ochronie przed zniszczeniem i złodziejami znajduje się dziś przed wejściem do Oddziału Muzeum – na terenie GZUT – na cmentarzu jest jedynie postument.

zdjęcie z zasobów Archiwum Państwowego w Gliwicach

   Na przykościelnym cmentarzyku w Łubiu spoczywają członkowie rodziny- żona Johna Helena, syn Artur, wnuk Artur i członkowie kolejnych generacji.

   "Błogosławieni są zmarli, bo oni odpoczywają po pracy a ich dzieła świadczą o nich". Takie epitafium zachowało się na grobie Artura Baildona. 

   Dwoje dzieci Johna i Heleny Baildonów – syn William (1805- 1833) i córka Maria (1820- 1850) po mężu Aleksandrze hrabina von Strachvitz spoczywają na zabytkowym cmentarzu w Bełku.

 

Materiały źródłowe:

Henryk Christoph, Eugeniusz Paduch - "John Baildon "   

Franciszek Maurer - Zeszyty Gliwickie 18-19  (1987-1988)

Szymon Silczak © 2000 by Sebastian Dziechciarczyk - http://www.montes-tarn-gory.pn.pl/powiat/baildon.htm     

Krzysztof Gilecki

 

Autorzy: 

Tekst: meg

Zdjęcia: meg, Emerson

Gliwice 2005

porozmawiaj na FORUM