Gliwickie Metamorfozy"  Stowarzyszenie na Rzecz Dziedzictwa Kulturowego Gliwic
 

Cmentarze mennonickie na Żuławach

 
   www.gliwiczanie.pl

 

   Mennonici to wywodzące się z Holandii wyznanie chrześcijańskie powstałe w XVI wieku jako odłam protestantyzmu. Prześladowania religijne szybko zmusiły mennonitów do opuszczenia rodzinnych stron. Dobre warunki znaleźli m.in. w bardzo tolerancyjnej wówczas Polsce osiedlając się na podmokłych terenach Żuław, gdyż z racji swego pochodzenia: wprawieni byli w uprawie ziem znajdujących się poniżej poziomu morza i narażonych na zalanie. Tu udzielono im szczególnych przywilejów w zamian za odbudowę zniszczonych przez powodzie wałów oraz osuszanie dalszych terenów.
Wały wiślane, Ostaszewo. Sierpień 2007. Fot.: Braciszek.
   Cechą sprzyjającą osadnictwu mennonitów była ich pracowitość wynikająca z wyznawanej religii i kultury. Znani byli też z dużej dbałości o swoje otoczenie oraz umiejętności technicznych niezbędnych do poskramiania przyrody i usprawniania sobie życia.
Skansen, Olsztynek. Sierpień 2007. Fot.: Braciszek.
   Mieszkając w Polsce mennonici zachowali odrębność religijną i kulturową. Żyli we wspólnotach wspierając się wzajemnie i kultywując tradycje. Wprowadzili na tych ziemiach własny styl w budownictwie przeniesiony z ziemi holenderskiej.
Dom podcieniowy, Nowa Kościelnica. Sierpień 2007. Fot.: Braciszek.
   Pod koniec II wojny światowej wraz z wycofującymi się wojskami niemieckimi wyjechało wielu mennonitów. Ostatecznie kres ich obecności na Żuławach położyła nowa władza w 1945 r., która niechętna była odmiennościom narodowym. Mennonici zostali wysiedleni podobnie jak Niemcy, a w ich miejsce sprowadzono nowych mieszkańców ze wschodnich terenów dawnej Polski.
   Obecnie najbardziej widoczne ślady obecności mennonitów na Żuławach to architektura mieszkalna, budowle hydrotechniczne i cmentarze.

 

 

- Cmentarz mennonicki: Nowy Dwór Gdański - Żelichowo

- Cmentarz mennonicki: Stawiec

- Cmentarz mennonicki: Niedźwiedziówka

- Cmentarz mennonicki: Różewo

 

 

Tekst i zdjęcia: Braciszek

Gliwice, 2012

porozmawiaj na FORUM